Trainingsmethodiek
Stroomversnellers werkt met Direct Education, een op ervaring gebaseerde methodiek waarin trainers helpen om de kennis die al in de groep aanwezig is benutten. Deze methode is ontwikkeld door George Lakey, een activist en trainer die sinds de jaren zestig actief is in sociale bewegingen en Training for Change oprichtte.
Direct education is de kern van wie we zijn en wat we doen. Het is een gezamenlijke praktijk van training en groepsleren, die is voortgekomen uit decennia werk van activisten, organisatoren en veranderaars van over de hele wereld. Zelf hebben we het vak geleerd van het Amerikaanse Trainers For Change.
Net zoals directe actie systemen van onrecht rechtstreeks confronteert, daagt onze aanpak het traditionele onderwijs uit door de overtuigingen, conflicten en vormen van onderdrukking te confronteren die leiders en groepen ervan weerhouden hun kracht volledig te benutten – daarom noemen we het Direct Education.
Direct Education gaat over bevrijding en empowerment. In tegenstelling tot traditioneel onderwijs, waarin de expertise volledig bij de boeken en de docenten ligt, nodigt Direct Education de wijsheid van ieders eigen ervaring uit. Deze praktijk is geworteld in de traditie van het volksonderwijs – zoals die werd verspreid door de Braziliaanse pedagoog Paulo Freire – en bouwt daarop voort. We hebben lessen geleerd uit tientallen onderwijsvormen en methodes, en de meest bruikbare elementen toegankelijk gemaakt in onze ‘train de trainers’-trainingsweekenden.
De aanpak is groepsgericht. Onze trainers bouwen voort op groepsdynamiek en de ervaring van de deelnemers om nieuwe inhoud te introduceren en de groep toegang te geven tot hun eigen wijsheid. Dit verdiept het leren tijdens de training en creëert tegelijk hulpmiddelen die mensen kunnen blijven gebruiken, ook lang nadat de training voorbij is.
Hier zijn enkele elementen van de Direct Education-aanpak zoals wij die toepassen:
Ontwerp dat ontstaat
In onze aanpak zijn begeleiders vaardig in het aanpassen van de agenda tijdens een workshop, om zo beter aan te sluiten bij de behoeften van de groep en de leerdoelen te bereiken. Onze trainers gebruiken vaak “diagnostische” werkvormen aan het begin van een workshop om de groepsbehoeften te verkennen en de agenda waar nodig te wijzigen. Op die manier blijven ze open voor de kwesties, uitdagingen en groeimogelijkheden die aanwezig zijn. Ontwerp dat ontstaat, betekent niet dat de groep maar kan doen wat ze wil – het gaat om het vermogen om leerzame en transformerende momenten te herkennen waarin nieuwe inhoud het meest effectief kan worden opgenomen.
Verschil & diversiteit
Niet alleen als theorie, maar als rode draad door de hele workshop: wij geloven dat een anti-onderdrukkingshouding zichtbaar moet zijn op elk niveau van de begeleiding (agendavorming, gebruikte werkvormen, inhoud, enzovoort). Daarom besteden we voortdurend aandacht aan de dynamiek van de mainstream en de marges binnen een groep, en blijven we bereid om de groep te ondersteunen om dieper te gaan.
Leermomenten rond diversiteit ontstaan vaak uit onbewuste uitingen van stereotypen of ander onderdrukkend gedrag. Omdat we openstaan voor de groep en werken met een ontwerp dat ontstaat, kunnen we optimaal gebruikmaken van deze momenten en zijn we bereid om conflicten aan te gaan wanneer ze zich voordoen.
De workshop als laboratorium
Veel van ons ontwerp is gebaseerd op een viervoudig model van ervaringsgericht leren: ervaren, reflecteren, generaliseren, toepassen. Zonder de toepassing in de workshop te integreren, is nieuwe kennis of gedrag moeilijk te internaliseren en verandert er thuis weinig. Een manier waarop we dit aanpakken, is door de workshop vorm te geven als een laboratorium waarin deelnemers nieuw gedrag uitproberen, nieuwe vaardigheden oefenen en plannen maken om de lessen thuis toe te passen.
Verschillende ‘leerstijlen’
Traditioneel onderwijs legt de nadruk op lezen, schrijven en hoorcolleges als de belangrijkste manieren van leren. Wij erkennen dat mensen op allerlei manieren en vooral ook door afwisseling leren: visueel, auditief, lichamelijk, via hart en verbinding en meer. Dat helpt met de aandachtspanne en de behoefte aan afwisseling. Daarom ontwerpen we met oog voor diverse leerstijlen – bijvoorbeeld door het gebruik van Adventure Based Learning-oefeningen, in plaats van alleen te vertrouwen op auditieve en visuele kanalen.
Leren als risico nemen
Stroomversnellers-trainers werken vanuit het principe dat diep leren verandering betekent, en verandering vraagt om risico; de taak van de begeleider is niet alleen om dat risico uit te nodigen, maar ook de workshop veiliger te maken voor het nemen van risico’s. Dit heeft gevolgen voor de agenda en de begeleiding (zoals het bewust bouwen van een “container”), maar betekent ook dat de begeleiders zelf risico’s nemen, waaronder het risico om transparant te zijn naar de deelnemers toe.
Direct Education werkt met een leercyclus, de ‘ERGA cirkel,’ waarin:
- De deelnemers iets ervaren (E)
- Deelnemers hierop reflecteren (R)
- Deelnemers de lessen generaliseren (G)
- Deelnemers de lessen toepassen of appliceren (A).
Deze praktische insteek zorgt ervoor dat verschillende leerstijlen worden bediend en deelnemers vaak aangeven op lange termijn iets aan de trainingen te hebben. Verwacht geen expert die voor de groep staat en met een powerpoint kennis op je afvuurt. Onze trainers begeleiden een leerproces van en met de groep. Dit betekent niet dat we alleen kennis ophalen – de ervaringen zijn het startpunt, niet het eindpunt.
Er zijn meer kenmerken van de unieke Direct Education-aanpak van Stroomversnellers, vooral wanneer die wordt toegepast in specifieke contexten zoals interculturele workshops, trainingen rond directe actie en strategie, en transformatieve of hoog-conflict workshops. Daarnaast werken trainers ook wanneer van toepassing met andere methodes. Dit is altijd in overleg met de opdrachtgever.
Begeleiding van Stichting Stroomversnellers trainers
De trainers van Stroomversnellers zijn allemaal actief (geweest) in sociale bewegingen. Ze kennen sociale bewegingen en van binnenuit en weten daardoor wat er nodig is om mensen, groepen en de samenleving daadwerkelijk in beweging te brengen. Bij iedere aanvraag koppelen we de vraag aan een trainer met een passende achtergrond en ervaring. Waar nodig begeleiden we de trainer bij het vertalen en aanscherpen van ons standaardaanbod, zodat de training aansluit bij de context en behoeften van de aanvrager.
Professionalisering van trainers
Aanstormend talent wordt bij Stroomversnellers gescout, opgeleid en begeleid tot zelfstandig trainer. Iedere zelfstandig trainer heeft de driedaagse training Leren Faciliteren, gebaseerd op de methodiek van Training for Change, gevolgd.
Via intervisie, coaching en vervolgopleidingen verdiepen zij vervolgens hun vaardigheden en methodische repertoire. Dit omvat onder andere de Advanced Train-the-Trainer van Training for Change en aanvullende opleidingen in methodieken die aansluiten bij onze trainingsvisie. Denk aan workshops traumasensitief faciliteren, macht en privilege en groepen, maar ook bijvoorbeeld zakelijk tekenen. Andere methodieken waarmee we werken komen o.a. uit Deep Democracy, The Art of Hosting en Social Presencing Theatre.
Kwaliteitsontwikkeling is een continu proces. Na iedere training verzamelen we feedback. Daarnaast vinden regelmatig gesprekken, coaching en peer-intervisie plaats, waarin trainers ervaringen uitwisselen en van elkaar leren.
Naast methodische bijscholing, leren onze trainers regelmatig bij over de inhoud door trainingen, webinars, boekenkennis en ervaring op de werkvloer of binnen het activisme. Zo hebben enkele trainers de Organizing For Power training van Jane McAlevy, de Persuasive Messaging van Liberties.EU en Digital Organizing training van ECDA gevolgd.
Waar mogelijk verzorgen we trainingen met twee trainers. Dat biedt deelnemers verschillende perspectieven en werkvormen en stelt trainers in staat elkaar aan te vullen en scherp te houden. Zo combineren we idealen met praktijkervaring, expertise en voortdurende ontwikkeling.