Hoe praat ik met een wetenschapsontkenner?

Iemand op de barbecue vertelt dat de samenleving feminiseert door soja producten. Een mededemonstrant begint te fluisteren over Soros. Onder je instapost verschijnt transhaat, moslimhaat, of klimaatontkenning. Een vrijwilliger vraagt zich af wat jullie standpunt eigenlijk is over de vogelgenocide door windmolens. Je hebt, kortom, te maken met desinformatie.

Wil je weten wat je daarmee moet? Stroomversnellers ontwikkelde een workshop: “Hoe praat ik met een wetenschapsontkenner?” Je kan gratis deelnemen aan de pilotversie, zondag 12 juli van 13:00 tot 17:00, op een locatie in Utrecht. Deze workshop wordt in samenwerking met Extinction Rebellion georganiseerd en gefaciliteerd door trainers Penny en Puk, die zowel voor XR als nu ook bij Stroomversnellers trainingen faciliteren. Opgeven kan hier.

Wat is desinformatie?

Soms kom je iemand tegen die iets zegt wat simpelweg niet klopt. Daar zit niet altijd een kwade intentie achter. Wanneer met een kwade intentie onwaarheden de wereld in worden geholpen, noemen we dat desinformatie. Iemand die die informatie verspreidt, maar er geen kwade bedoelingen mee heeft, die verkondigt misinformatie. En iemand die informatie verspreidt die klopt, met het doel schade te berokkenen, verspreidt malinformatie. Onze trainers hebben ervaring met al deze vormen van communicatie die spaak kunnen lopen.

We horen regelmatig: “Hee, jullie doen wat met online haat. Doen jullie ook wat met offline haat?” Bij de Samen Weerbaar tegen Online haat workshops gaat het bijvoorbeeld soms over doxxing. Dat is wanneer iemand online je adres publiceert: feitelijk waar, maar met kwade intentie verspreid. Dat heet malinformatie. Bij de workshops Omgaan met weerstand vertellen deelnemers over gesprekspartners met oprechte zorgen, die verkeerd geïnformeerd zijn. Dan is er emotie over het gevaar van windmolens voor vogels. “Moord! Jij als dierenvriend vindt dat toch ook erg?!” Dat windmolens soms vogels doden klopt, dat dat een relevant aantal zou zijn, is desinformatie. Want door het verkeer sterven er 40 keer meer vogels en door katten 360 keer meer vogels. En bij de media training komt soms de vraag naar voren: “Maar dit is gewoon kwaadaardige bullshit wat moet ik doen!?”

Uit onder andere de ervaringen met die workshops kwam de motivatie meer te doen met desinformatie. Bij Stroomversnellers faciliteren we workshops voor uiteenlopende bewegingen. Soms staan we voor een klimaatgroep, daarna bij ouders van transkinderen, en dan weer bij een club die te maken krijgt met moslimhaat. Wat ons opvalt: al die groepen krijgen te maken met een groeiende tegenbeweging. Mensen durven zich harder, onaardiger, en nog verder van de feiten verwijderd uit te spreken. Daar wilden we wat aan doen.

Hoe werken wij?

We werken in onze workshops met concrete uitspraken die deelnemers zelf tegenkomen, waarvan ze vermoeden of weten dat het desinformatie is:

Zoals: “Asielzoekers krijgen zomaar een huis terwijl mijn kind al jaren wacht” - het klopt niet, maar het wordt wel vaak herhaald. Het woordje 'zomaar' is belangrijk in deze zin. Maar zelfs als dat er niet staat, zorgt je kennis over het afbraakbeleid van Stef Blok van de VVD dat jij misschien vermoedt dat je spreekt met iemand die terechte zorgen over volkshuisvesting koppelt aan onterechte vluchtelingenhaat.

Een voorbeeld van desinformatie. Er wordt een onjuiste veronderstelling gedaan over hoe makkelijk statushouders een huis krijgen, en er worden boze bedoelingen verondersteld, iets wat minimale impact heeft op de beschikbaarheid van huizen wordt uitvergroot, en er wordt één enkele oorzaak gegeven over een veel complexer probleem!

Maar ook uitspraken als: “Klimaatverandering bestaat niet”’; “God houdt niet van queers” en “Met biologisch eten alleen ontstaan voedseltekorten", kwamen voorbij op onze laatste pilot workshop! Tijdens die workshop onderzochten we onder andere:

• Wil je verbinding met iemand, of voer je een publiek gesprek?

We bouwen voort op het werk van Thomas Kilman en kijken: hoe assertief willen we hier zijn, en hoe coöperatief? Wat heeft er zin? En we gebruiken de bondgenotenboog: wie willen we eigenlijk bereiken?

• Gaat het conflict over feiten, emoties of identiteit?

We kijken onder het wateroppervlak, en halen à la deep democracy de vissen die daar zwemmen omhoog.

• Welke technieken van wetenschapsontkenning zijn er?

We maken een waarheidsbroodje, benadrukken het belang van technisch weerleggen, en gaan vijf technieken langs. Deze verschillende technieken of manieren van denken, zijn geordend in de FLICC-taxonomie. Enkele wetenschappers zagen patronen in wetenschapsontkenning, en groepeerden verschillende soorten onder fake experts, logical fallacies, immune for proof, cherry picking en conspiracy theories.

• En tot slot: Hoe geef je iemand ruimte om van positie te veranderen zonder gezichtsverlies?

Hoe kwam deze workshop tot stand?

Dankzij Patagonia heeft Stroomversnellers budget om nieuwe trainers op te leiden rond desinformatie, én ons materiaal verder aan te scherpen. Bij Climate Obstruction NL is vorig jaar veel ontwikkeld, in verschillende workshops. Op dat werk, en het werk rond media en online haat van Stroomversnellers, bouwen we voort.

In mei gaven we workshops in het VrijPaleis in Amsterdam tijdens de expositie Het is/het verschil van Hanneke van Gent, en op het Kampeerterrein tot Vrijheidsbezinning in Appelscha tijdens de Pinksterlanddagen. In totaal maakten 36 deelnemers kennis met gesprekstechnieken rond wetenschapsontkenning, manieren om bij jezelf te blijven in lastige gesprekken, en strategieën om desinformatie aan te pakken.

En nu dus de kans om 12 juli de workshop gratis te volgen, door twee trainers die voor het eerst in dit format met de inhoud aan de slag gaan. Houd onze socials en nieuwsbrief in de gaten (abonneer je hier) voor een eventuele volgende gratis open inschrijving. Of vraag de workshop aan voor je eigen groep.

Met je eigen vrijwilligers of kameraden aan de slag?

Interesse in een workshop? We bieden zowel standaardworkshops als maatwerk voor buurtcentra, onderwijsinstellingen en sociale bewegingen. We werken met solidariteitsprijzen. Ook onze workshops rond het kleurklasse-narratief, mediastrategie, 'omgaan met weerstand' en 'samen weerbaar tegen online haat' sluiten hier goed op aan.

Neem vooral contact op als dit aansluit bij waar jij of je organisatie mee worstelt - onze nieuwe trainers staan er klaar voor! 

Meld je aan