10 campagne suggesties voor lokale campagnes tegen extreemrechts bij de gemeenteraadsverkiezingen

Op 18 maart 2026 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. En in heel veel plaatsen doen extreemrechtse partijen als PVV, FVD, JA21 en BBB ook mee. Als de landelijke verkiezingen een voorspelling zijn voor de uitslag, dan gaan ze ook nu heel veel stemmen kunnen trekken. En nu de PVV impodeert, gaat het vooral het extremistische FVD zijn die stemmen gaat winnen. Daarmee krijgen deze partijen de kans om beleid over AZC's, zorg, uitkeringen, buurtwerk, openbare orde en veiligheid en wonen te gijzelen. En een aantal van deze partijen gebruiken hun lokale afdelingen om een extreemrechtse beweging uit te bouwen. De gemeenteraadsverkiezingen gaan in de landelijke politiek ook gezien worden als een referendum over het nieuwe minderheidskabinet. Naar alle verwachtingen staan er rond 23 februari nieuwe ministers op het bordes. Kortom, de volgende lokale verkiezingen zijn belangrijker dan ooit.

En dat is zorgwekkend, want de meeste grotere maatschappelijke organisaties met een grote achterban en veel bereik doen weinig met de lokale verkiezingen. Het verzet dat er lokaal wel is, concentreert zich op tegendemonstraties als er weer ergens neonazi’s door de straat marcheren, of de door de PVV aangewakkerde protesten tegen AZC’s. Met nog een paar weken te gaan, is er geen sprake van een landelijke campagne tegen extreemrechtse partijen. Of missen we iets?

We zijn bij Stroomversnellers zelf geen campagneorganisatie, maar hebben wel verstand van campagne strategie. Dus hier een aantal vrijblijvende tips voor lokale campagnes tegen de opkomst van extreemrechts, die je met een groepje mensen in je eigen gemeente zou kunnen organiseren.

• Bouw aan lokale coalities van actiegroepen, gemeenschappen en buurtorganisaties die zich willen inzetten voor een campagne tegen extreemrechts. Samen heb je meer bereik en meer capaciteit. Coalities bouwen, staat en valt bij duidelijk zijn over dat je het niet over alles eens hoeft te zijn, maar ook duidelijk zijn over wat je samen wil bereiken.
  
  
• Lobby voor een lokaal cordon sanitair. Vraag een meerderheid van de huidige gemeenteraad om publiekelijk afstand te nemen van ondemocratische partijen en niet met ze samen te werken. Dat werkt alleen als ook de centrum partijen daar aan mee doen. En die zijn waarschijnlijk niet gevoelig voor een oproep van wat zij zien als 'linkse activisten'. Vind mensen die zelf lid zijn van deze partijen en laat hen lobbyen.
  
  
• Doe antecedentenonderzoek naar de kandidaten van extreemrechtse partijen. Extreemrechts heeft een trackrecord van het kandidaat stellen van fraudeurs, complotdenkers, en mensen die hun handen niet thuis kunnen houden. En breng de resultaten van je onderzoek naar de lokale media of verzin een andere manier om deze informatie onder de ogen van hun potentiële stemmers te krijgen.
  
  
• Overtuig de potentiële stemmers van extreemrechts op iets anders te stemmen. De meest effectieve manier om dat te doen is samen met Deep Canvassing Nederland de deuren langs te gaan en met ze in gesprek te gaan. Een andere manier is te kijken naar de verkiezingsuitslagen op wijkniveau. In welke wijken kreeg extreemrechts de meeste stemmen? In die wijken wil je zichtbaar zijn in het straatbeeld met posters en stickers. De typische linkse poster of sticker spreekt deze stemmers niet aan. Verplaats je in deze mensen , wat overtuigt hen? En laat je inspireren door het kleurklasse narratief.
  
  
• Overtuig de tegenstanders van extreemrechts om ook daadwerkelijk naar de stembus te gaan. De opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen is altijd notoir laag. En het zijn vaak heel specifieke groepen die niet naar de stembus gaan. Jongeren, mensen met een lager inkomen, mensen met een migratieachtergrond. Deze groepen overtuigen om wel te stemmen, kan echt een verschil maken. En wat veel mensen niet weten: je hoeft geen nederlands paspoort te hebben om aan deze verkiezingen mee te mogen doen. Iedereen die ingeschreven is in de gemeente mag stemmen. De 'ga stemmen' campagnes vanuit de overheid zelf zijn altijd zwak en apolitiek. En daarom werken ze niet. Je kunt deze groepen overtuigen met een politiek verhaal over waarom stemmen tegen extreemrechts in hun eigenbelang is. En ook dan gaat de logica op dat mensen eerder overtuigd worden door iemand die op hen lijkt en hun 'taal' spreekt. En dat direct contact beter werkt dan een sticker, flyer of social media post.
  
  
• Maak het extreemrechts lastiger om stemmen te ronselen. Zoek uit hoe de campagne van extreemrechtse partijen eruit ziet. Doen ze dat vooral via (social) media? Of zijn er ook flyer acties en verkiezingsbijeenkomsten? En bedenk een creatieve strategie om hun campagne te ontregelen. Het grootste dilemma daarbij is dat negatieve aandacht ook aandacht is voor extreemrechts. En dat de boodschap 'zij roepen X en dat is fout' meehelpt aan het verspreiden van een extreemrechts frame. Hoe je dit doet, vraagt om een doordachte aanpak. En het wellicht belangrijkste instrument in je gereedschapskist is humor. Maak ze belachelijk.
  
  
• Er gaan tal van verkiezingsdebatten georganiseerd worden door lokale verenigingen die kandidaten van verschillende partijen op het podium zetten en aan de tand voelen over een specifiek onderwerp. Een goeie democratische traditie. De vraag is, of je ondemocratische partijen dat podium ook moet gunnen. Steeds meer organisaties volgen het voorbeeld van vakbond FNV en weigeren deze partijen het podium. Lokale organisaties vragen dat voorbeeld te volgen, kan werken. De andere strategie is naar de debatten gaan waar extreemrechts wel het podium krijgt voor een luid en duidelijk tegengeluid.
  
  
• Vraag lokale 'influencers' zich uit te spreken. Lokale beroemdheden, de voorzitters van lokale organisaties, de aanvoerder van het lokale voetbalteam. Met een statement op hun eigen social media of een ingezonden brief in de lokale krant.
  
  
• Klop aan bij lokale pro-democratische progressieve partijen en help mee aan hun campagnes.
  
  
• Denk na over wat je gaat doen na de verkiezingen. Er zullen in de gemeenteraden van heel veel gemeentes extreemrechtse raadsleden verkozen worden. Wat betekent dat? Hoe ga je daarmee om? Hoe organiseer je tegenmacht tegen hun invloed? Wat ga je doen om ervoor te zorgen dat ze niet nog een keer verkozen worden? De allereerste datum waarop je daar concreet iets mee kan doen, is de installatie van de nieuwe gemeenteraad. Ergens in de periode 25 maart tot 31 maart is er een eerste raadsvergadering waarbij de nieuwe raadsleden ingezworen worden. Dat is een publieke vergadering. Grijp die dag aan voor protest.